عنوان پست میاد اینجا

باغبانی ؛ چه زمانی شاخه درخت را هرس کنیم؟

 تمام درختان از لحظه کاشت نهال تا به ثمر رسیدن، همانند کودکان نوپا، نیازمند مراقبت صحیح و مداوم هستند. نگهداری از درختان، به شیوه‌های گوناگونی انجام می‌شود که یکی از کهن‌ترین، رایج‌ترین و ساده‌ترین این روش‌ها، هرس شاخه درخت است. نحوه هرس اصولی شاخه درختان را در این مقاله بیاموزید.

هرس شاخه

هرس شاخه

تعریف هرس شاخه ها

به عملِ قطع یا بریدن اصولی و دقیق بخش یا اندامی از گیاه مانند برگ، پوست، ریشه، گل، میوه، شاخه و … به‌طور کامل یا جزئی، در جهت بهبود وضعیت رشد و باروری آن، هرس می‌گویند. هرس هر یک از قسمت‌های گیاه، روش و شیوه خاص خود را دارد که در اینجا با در نظر گرفتن موضوع مقاله، هرس شاخه‌های درخت را توضیح می‌دهیم.

 

هرس شاخه

چگونگی قرارگیری و زاویه‌ای که شاخه‌ها با تنه درخت تشکیل می‌دهند، بر روند رشد و قدرت بارور شدن درخت تأثیر می‌گذارد. هرس شاخه درختان معمولاً به دو شیوه صورت می‌پذیرد که در ادامه، به توضیح آن‌ها می‌پردازیم.

 

سرزنی (Heading Back)

در این روش با قطع نوک یا بخش انتهایی شاخه‌های کهنه و ناسالم، موجبات رشد جوانه‌های تازه و جدید را در زیر محل برش فراهم می‌آورند. این عمل که به «هرس سبک» نیز معروف است، باگذشت زمان می‌تواند، سبب رشد انبوه و پُر پشتی گیاه یا درخت شود.

 

 

قطع کامل (Thinning Out)

در این شیوه، شاخه‌هایی که نامطلوب بوده و با درخت زاویه‌ای نامناسب تشکیل داده‌اند را کاملاً از تنه جدا می‌کنند. از مزایای شیوه قطع کامل، می‌توان به تقویت و بزرگ‌تر شدن اندازه درخت اشاره داشت. روش قطع کامل، بانام «هرس سنگین» نیز شناخته می‌شود.

 

هرس به شیوه قطع کامل (Thinning Out)

ناگفته نماند که برای هرس درختان میوه، اغلب از ترکیب دو روش یاد شده در بالا بهره می‌برند.

 

انواع هرس شاخه

معیارهای مهمی نظیر زمان، شدت و هدف در هرس کردن، می‌بایست همواره مد نظر قرار گیرند. در واقع، یک هرس اصولی و علمی، تنها با در نظر گرفتن و بررسی عوامل ذکر شده امکان‌پذیر خواهد بود. اما هرس از نظر زمان، به دو بخش یا دسته تقسیم‌بندی می‌شود که این امر (زمان مناسب برای هرس شاخه‌ها) نیز با توجه به شرایط اقلیمی و آب و هوایی منطقه و همچنین نوع درخت، متغیر است. زمان‌های مناسب برای هرس شاخه‌های درخت، عبارت‌اند از:

 

هرس زمستانه (سیاه یا خواب)

این نوع هرس بسته به نوع درخت، در تمامی ماه‌های فصول پاییز و زمستان قابل انجام است. در این زمان که اصطلاحاً درخت در خواب زمستانی به سر می‌برد، با توجه به ریزش کامل برگ‌ها، همه شاخه‌های آن قابل رؤیت و انتخاب آن‌ها برای هرس راحت‌تر خواهد بود. شاخه‌های درختان، اصلی‌ترین اندامی هستند که در فصول پاییز و زمستان، هرس می‌شوند.

در هرس زمستانه یا سیاه، اغلب از شیوه قطع کامل استفاده می‌کنند، زیرا با بریدن تمام شاخه‌های خشک، ناسالم و آفت‌زده، می‌توان زمینه نیرومندسازی و استحکام جوانه‌های تازه را فراهم ساخت تا در زمان محصول دهی و بیدار شدن دوباره درخت، شاخه‌هایی بزرگ‌تر، کشیده‌تر و قوی‌تر با برگ‌هایی سبز و سالم به وجود آیند. اگر در هرس زمستانه یا سیاه، از شیوه سرزنی بهره گرفته شود، شاخه‌های جوان و جدید کمتری بر روی درخت رشد خواهند کرد.

از انواع گوناگون هرس زمستانه، می‌بایست به هرس‌های ریشه، فرم دهی و بارورسازی اشاره داشت که همگی آن‌ها در جهت حفظ سلامت و پایداری درخت صورت می‌گیرند.

 

هرس تابستانه یا سبز

این نوع هرس، مکمل شیوه قبلی بوده و ماه‌های آغازین بهار تا اواخر تابستان، یعنی زمانی که درخت، دارای برگ، گل و حتی میوه است (با توجه به نوع درخت)، برای انجام آن مناسب خواهد بود. در هرس تابستانه یا سبز، اکثراً از روش سرزنی استفاده می‌کنند، زیرا با حذف شاخ و برگ‌های هرز و اضافی، پخش و همچنین جایگزینی مواد آلی، معدنی و غذایی از دست رفته، به‌طور یکسان در تمام اندام‌های درخت و شاخه‌ها میسر می‌گردد. در هرس تابستانه، معمولاً علاوه بر جداسازی میوه‌ها، گل‌ها و برگ‌های اضافی؛ با استفاده از شیوه سرزنی به هرس شاخه‌های جوان و در حال رشد می‌پردازند.

 

دلایل و مزایای هرس شاخه‌های درخت

هرس اندام‌های مختلف گیاهان و درختان، مزایای فراوانی دارد. در اینجا دلایل و مزایای هرس شاخه‌های درخت و نتیجه‌ای که این عمل به همراه خواهد داشت را مورد بررسی قرار خواهیم داد.

– کاهش هزینه‌های اضافی در امر نگهداری و مراقبت، به سبب افزایش سوددهی

– حفظ آراستگی و فرم ایده‌آل، برای داشتن درختی زیبا، متناسب و چشم‌نواز

– قطع شاخه‌های بیمار، آلوده و اضافی، به‌منظور حفظ سلامت و طول عمر درخت

– هرس بخش‌های متراکم، برای دستیابی به تهویه و نورگیری ایده‌آل و در نتیجه آن، کاهش بیماری و خشکی‌زدگی درخت

– حفظ تناسب حجمیِ مابین ریشه، شاخه‌ها و برگ‌ها، به دلیل ایجاد تعادل منطقی در ساختار فیزیکی و فرم درخت

– قطع شاخه‌های پیر و کهنسال، به‌منظور جوان‌ شدن درخت

– کنترل و جلوگیری از رشد بی‌رویه، برای راحتی در امر برداشت و همچنین مستحکم‌تر شدن درخت

 

باغبانی و هرس شاخه‌ها

هرس شاخه‌های درختان، معمولاً با شیوه‌های گوناگونی انجام می‌شود. این امر با توجه به نوع درخت و شرایط اقلیمی منطقه، در زمان‌های متفاوتی از سال، صورت می‌گیرد. برای هرس کردن اصولی و صحیح، می‌بایست ضمن مد نظر قرار دادن عواملی مانند هدف، شدت و زمان مناسب، با استفاده از روش‌های کاربردی و علمی، روند رشد و تکامل درخت را در مسیر درست هدایت کرد. رعایت تمامی موارد ذکر شده، به‌علاوه برقراری تعادل در فرایند هرس کردن، باعث دستیابی به نتیجه دلخواه؛ یعنی ماندگاری، زیبایی و همچنین تداوم باروری درخت خواهد شد.

هرس شاخه

هرس شاخه

 



*برای ارائه خدمات باغبانی و یا درخواست خدمات باغبانی به سایت زیر مراجعه کنید.*

*خدمات باغبانی – دان‌شو*



 

 

منابع

هاشم نژاد نامقی، مرجان، (۱۳۹۴). هرس: کاربرد هرس؛ زمان هرس، اولین همایش علمی پژوهشی زیست شناسی و علوم باغبانی ایران، تهران، انجمن علمی توسعه و ترویج علوم و فنون بنیادین.

رامشینی، مهدی. صادق نیا عمران، ناصر، (۱۳۹۴). هرس و اشکال مختلف آن در فضای سبز، دومین همایش علمی پژوهشی زیست شناسی و علوم باغبانی ایران، تهران، انجمن علمی توسعه و ترویج علوم و فنون بنیادین.

 

شما چه فکر میکنید؟

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *